پیوندمدیریت استراتژیک هزینه هاومدیریت استراتژیک بازاریابی
معادلهیی ساده و مهم
معادلهی سود و هزینه، را به طور ساده میتوان به صورت سود برابر است با قمیت فروش منهای هزینهها بیان نمود:
هزینهها – قیمت = سود
در تفکر هزینهیابی سنتی، هزینهها محاسبه میشود و بر اساس سود مورد انتظار، قیمت فروش محاسبه خواهد شد. برای مثال اگر هزینههای کالایی 1000 واحد پولی است و شرکت بخواهد 20 درصد سود حاصل کند، بنابراین باید قیمت فروش 1200 واحد پولی تعیین شود.
اما در دیدگاه هزینهیابی هدف، شرایط به گونهیی دیگر است، در این تفکر این فلسفه حاکم است که هزینه باید مدیریت شود. در شرایط رقابتی یک شرکت نمیتواند قیمت تعیین کند بلکه قیمت برای او تعیین میشود. بنابراین در معادلهی بالا، قیمت در دست شرکت نیست و از میان سه متغیر سود، قیمت و هزینه، دو متغیر سود و هزینه باقی میماند. بنابراین شرکت باید بتواند با راهکاری میان سود و هزینه، توازن برقرار کند. حال اگر شرکت سود هدف خود را X تعریف کند، حداکثر هزینهیی که شرکت میتواند متحمل شود برابر است با:
سود هدف – قیمت رقابتی = هزینه هدف
و این دیدگاه چپزی نیست جز هزینهیابی هدف یا Target Costing.
حال، در این قسمت از نوشتار، روند شکل گیری و تولید محصول با دو دیدگاه هزینهیابی هدف و سنتی بررسی میشود.
هزینهیابی سنتی
روند شکل گیری محصول براساس دیدگاه هزینهیابی سنتی بهصورت زیر است:
1- نیازمندیهای محصول شناسایی میشود.
2- محصول طراحی میگردد.
3- هزینههای محصول تخمین زده میشود.
4- تجزیه و تحلیل ساخت / خرید انجام میشود.
5- هزینههای تامین کننده برآورده میشود.
6- هزینهها ارزیابی میشود:
اگر هزینهها بالا باشد به قدم 2، طراحی محصول، رجوع کرده و در طرح آن تجدید نظر خواهد شد.
اگر هزینهها مناسب باشد قدم 7 اجرا میشود.
7- تولید محصول صورت میپذیرد.
8- هزینهها بهصورت دورهیی کاهش مییابد.
هزینهیابی هدف
اما روند شکل گیری محصول دردیدگاه هزینهیابی هدف بهگونهیی دیگر است:
1- نیازمندیهای محصول و خواستههای بازار شناسایی میشود.
2- سود هدف تعیین میگردد.
3- میان خواستههای بازار، قدم 1 و هزینهی هدف توازن برقرار میشود.
4- گزینههای طراحی محصول و فرایند بررسی میشود. در این قدم ورودیهای زیر دریافت میشود:
1- برآورد هزینهها
2- تجزیه و تحلیل ساخت
3- هزینهیابی هدف تامین کننده
4- مهندسی ارزش
5- پس از انتخاب طرح و فرایند مناسب در قدم 4، تولید محصول صورت میپذیرد.
6- هزینهها بهصورت دورهیی کاهش مییابد.
هزینهیابی هدف در شرکت هوندا
با تشدید رقابت جهانی و افزایش ارزش ین، شرکت هوندا تصمیم گرفت تا با هزینهیابی هدف قیمت و هزینهی خودروی “ سیویک “ را کاهش دهد. براین اساس اقدامات زیر را انجام داد :
1- برخی قطعات را با قطعات ارزانتر جایگزین کرد.
2- برخی اجزا محصول را سادهتر کرد.
3- طراحی برخی محصولات را سادهتر کرد.
4- برخی از تجهیزات پرهزینهی شرکت را تعویض کرد.
مفاهیم مرتبط با هزینهیابی هدف
1- کنترل کیفیت جامع (TQM)
2- تجزیه و تحلیل عوامل شکست کار(FMEA)
3- طراحی برای هزینه
4- برنامهی بهبود مستمر
5- ماتریس خانه کیفیت
6- طراحی برای تولید و مونتاژ
7- مهندسی ارزش
هزینهیابی هدف در سه شرکت ژاپنی
1- شرکت نیسان (خودروساز)
شرکت نیسان، در انجام این مهم، از مهندسی ارزش بهره جست. استراتژی نیسان نیز بر این مبنا قرارگرفت که قیمت بر اساس توقعات مشتریان از کارکردهای محصول تعیین می گردد. پس از تعیین قیمت، باید با استفاده از هزینهیابی هدف در اندیشهی کاهش هزینهها بود.
2- شرکت کوماتسو (تجهیزات عمرانی)
شرکت کوماتسو از آنالیز طراحی و آنالیز کارکرد برای دستیابی به هزینهی هدف بهره گرفت. مدیریت هزینهها نیز به عنوان استراتژی کوماتسو تعیین گردید.
3- شرکت المپیوس (دوربین)
این شرکت نیز آنالیز کارکرد را در پیش گرفت و همچون نیسان بر استراتژی مدیریت کارکردهای محصول تمرکز نمود.
استراتژهای مدیریت هزینه و مدیریت کارکردهای محصول
همانطورکه در الگوریتم هزینهیابی هدف گفته شد، در گام سوم باید میان هزینهها و کارکردها یا نیازمندیهای محصول توازن برقرار شود.
به این منظور میتوان سه استراتژی مهم را در پیش گرفت:
1- استراتژی مدیریت هزینهها
باید هزینههای سازمان مدیریت و کنترل شود، تقویت سیستم کنترلی سازمان میتواند در این راه موثر واقع شود. این روش مشابه استراتژی کاهش هزینههای مایکل پورتر خواهد بود. بدیهی است که در اجرای این استراتژی سازمان باید ساختار، فرهنگ سازمانی و سیستمهای سازمانی را متناسب با این استراتژیها تنظیم کند.
2- استراتژی مدیریت کارکردها و نیازمندیهای محصول
در این استراتژی سازمان میکوشد تا با آنالیز کارکردها ونیازمندیهای محصول، کارکردهایی را که چندان مطلوب نیستند را حذف یا تعدیل کند.
3- استراتژی ترکیبی
لزوما" هر یک از استراتژیهای بالا به تنهایی انتخاب و اجرا نمیشود، گاهی لازم است که ترکیبی و نسبتی از استراتژیهای فوق انتخاب و اجرا شود.
ماتریس انتخاب استراتژی مناسب
ماتریس اتنخاب استراتژی مناسب را میتوان براساس دو بعد مهم زیر بنا نمود:
1- بعد اهمیت کارکرد برای مشتری
2- بعد توان سازمان در کاهش هزینهها
بنابراین میتوان گفت :
اگر اهمیت کارکرد برای مشتری پایین بوده و توان سازمان در کاهش هزینه پایین باشد. استراتژی مدیریت کارکرد انتخاب گردد.
اگر اهمیت کارکرد برای مشتری بالا باشد و توان سازمان در کاهش هزینه بالا باشد، استراتژی مدیریت هزینه انتخاب گردد.
اگر اهمیت کارکرد برای مشتری پایین باشد و توان سازمان در کاهش هزینه بالا باشد، استراتژی ترکیبی انتخاب گردد.
اگر اهمیت کارکرد برای مشتری با لا باشد و توان سازمان در کاهش هزینه پایین باشد، استراتژی ترکیبی انتخاب گردد.
طراحی سازمانی مناسب
اجرای تفکر هزینهیابی هدف نیازمند ایجاد سازمانی متناسب با این تفکر است. سازمانی که ویژگیهای زیر را داشته باشد :
1- تعهد مدیریت
2- کارگروهی و تیمی
3- فرهنگ سازمانی قوی
4- همکاری با تامین کننده
5- دانش هزینهیابی هدف، طراحی برا ی ساخت، مهندسی ارزش
6- سیستم کنترل و ارزیابی مناسب
خلاصه ونتیجه گیری
امروزه، صاحبان و مدیران شرکت میدانند که هزینهها را باید جدی گرفت، زیرا مشتریان، به قیمت کالا به عنوان یکی از عوامل موثر در انتخاب کالا مینگرند. مدیریت استراتژیک هزینهها و ترفندهای آن مانند هزینهیابی هدف راهکارهایی را ارائه میدهند تا سازمانها بتواند هزینههای خود را بهگونهیی مدیریت کنند که نه تنها در عرصهی رقابت باقی بمانند بلکه حضوری قوی و مقتدرانه داشته باشند. بنابر این ضرورت دارد سازمان سیستم مدیریت هزینهی خود را با استقاده از رویکردهای نوین حسابداری مدیریت باز طراحی کنند، تا بتواند همچنان نیرومندانه بگویند: " همیشه حق با مشتری است ".